Blog: Hendrik- Jan Smaal over de digitale transformatie van Heijmans

Hendrik- Jan Smaal over de digitale transformatie van Heijmans

In boardrooms over de wereld is een discussie gaande over de manier waarop je een digitale transformatie succesvol kunt realiseren. Hendrik-Jan Smaal, CIO van Heijmans, legt uit waarom je IT en de business niet langer van elkaar gescheiden kunt zien. Om een succesvolle digitale transformatie te realiseren, moet de kritische massa van het management digitally-savvy zijn, met een helder inzicht in de manier waarop het bedrijf technologie kan inzetten om waarde te creëren voor de klant. Het is al lang niet meer genoeg om slechts één digitaal expert aan boord te hebben.

“Mijn stille droom is dat IT/Digital een van de basic vaardigheden wordt die bij het ondernemen en bij het runnen van een business hoort.”

Hoe is de digitale strategie van Heijmans ontstaan?

“Het is noodzakelijk om relevant te blijven in een snel veranderende wereld en er zijn momenteel heel wat radicale veranderingen gaande. Eén daarvan is, dat de wereld in rap tempo digitaliseert. Vernieuwing en ondernemerschap lopen als een rode draad door de ontwikkeling van Heijmans. Heijmans speelt een voortrekkersrol in de bouwsector en werpt een frisse, andere blik op de ruimtelijke inrichting van ons land. Dit doen we door vernieuwende ideeën te ontwikkelen en kleur te bekennen in de markt. Onze ambitie is dat alles wat we doen in 2020 energie, materialen en ruimte moet toevoegen, in plaats van onttrekken. We willen dus energieleverend bouwen.

In alle lagen van de organisatie denken we na over de manier waarop we dit waar kunnen maken. Digitaal helpt daarbij. Ik geloof niet zozeer in het bepalen van één digitale strategie. Strategie is veel breder, dat is een stip op de horizon. Digitalisering doe je thema gericht en is iets wat elke maand kan veranderen of bijgesteld kan worden. Dat is in ieder geval de aanpak die wij hebben gekozen.

Het is niet ons doel om een Airbnb, Uber of Booking.com te worden. We kijken wel goed naar dit soort partijen, want het zijn fantastische voorbeelden, maar wij zijn geen Digital Native company. We transformeren steeds verder naar een gedigitaliseerde wereld maar de traditionele modellen zullen niet verdwijnen. Ik verwacht juist dat die een grote rol blijven spelen in die digitale wereld. Deze werelden zijn nu nog heel erg gescheiden en we denken nog vaak dat de technieken van die andere wereld niet toepasbaar zijn. Maar volgens mij kunnen we juist heel veel leren van elkaars wereld en is er een enorm potentie als de fysieke en Digital Native werelden worden gecombineerd.”

Wat waren de eerste digitale stappen die Heijmans heeft gezet?

“Het begon met een co-creatie project met Daan Roosegaarde, waarbij het concept van de smart highway tot stand is gekomen. Een intelligente snelweg vol innovaties zoals het opladen van auto’s tijdens het rijden, Glowing lines en verf die in de vorm van sneeuwvlokken op het asfalt is aangebracht en pas zichtbaar wordt als het wegdek glad is door vorst. Onze mensen hadden de kennis over de producten; Daan Roosegaarde de creativiteit. Dit was de eerste aanraking met de vraag: hoe ga je een dergelijk concept technologisch verwezenlijken?

We hebben als bedrijf veel van de realisatiefase van dit project geleerd, vooral over belang van coproductie en verdienmodellen. Zo waren er problemen met de intensiteit van het licht op ons proeftraject op de N329 bij Oss. Het systeem is meerde malen teruggaan naar het laboratorium voor verbetering. Dit was onderdeel van het ontwikkelproces. Het heeft veel tijd en geld gekost tot het product in orde was en we hadden het achteraf beter samen met een technische partner kunnen doen.

Een andere les is, dat we concepten snel in productie moeten brengen en zorgen voor afnemers. De BikeScout is daar een voorbeeld van. Heijmans heeft een intelligent systeem ontwikkeld, om het oversteken voor fietsers veiliger te maken. In tegenstelling tot soortgelijke producten, volgt de BikeScout continu de snelheid en afstand van de fietsers. Met die informatie berekent het systeem de aankomsttijd en waarschuwt de automobilist voor de naderende fietser(s), door middel van LED-indicatie in het wegdek. De BikeScout maakt hierbij gebruik van tracking radartechnologie die al wordt toegepast in de auto-industrie om andere weggebruikers te signaleren. Heijmans haalt deze technologie naar de weg toe. Door rekening te houden met de snelheid van het naderend object (fietser, e-bike of scooter), waarschuwt BikeScout de automobilist op tijd.

Alles in deze innovatie is gebaseerd op bestaande technologieën, die in combinatie met een andere manier van kijken, nieuwe en slimme toepassingen mogelijk maken. Wij leveren deze innovatie als een geïntegreerd product aan bijvoorbeeld gemeenten of verzekeraars; want waar veel ongelukken gebeuren, zal immers ook veel schade zijn. Zo begeven we ons automatisch op het terrein van de Big Data, waarmee je het systeem monitort, verbindt en op basis van het effect verrekenmodellen kunt ontwikkelen.

In Amsterdam werken we aan de eerste van staal geprinte brug. Deze brug wordt geprint van uit een 3D model. De data hebben we al, maar vaak wordt data nog omgezet naar analoog en gaat iemand met een bouwtekening aan de slag. Als je een 3D printer hebt dan hoeft dat niet meer.

De Heijmans One is een ander voorbeeld. Een prefab-huis dat in twee delen op een truck te vervoeren is. Het ziet er heel gaaf uit en is bedoeld voor eenpersoonshuishoudens. Omdat de woning verplaatsbaar is, is hij geschikt voor plaatsing op locaties die vragen om een tijdelijke bestemming. Zo benut je plekken in de stad die nog geen definitieve invulling hebben en maak je er een unieke locatie van om te wonen. We hebben de eerste One’s inmiddels verkocht aan een woningcorporatie. De Heijmans One fungeert ook als platform voor onderzoek. In dit onderzoek brengen we diverse nieuwe technologieën en systemen samen die bijdragen aan een zelfstandig opererend huis en een betere besturing van het huis. Hier is de stip op de horizon van Heijmans al bijna gerealiseerd.

Ontwikkelingen als Internet of Things, Big Data en het gebruik van sensoren zijn niet meer weg te denken uit de snel veranderende maatschappij. Ons recent gelanceerd platform en dienst: BeSense, een innovatief samenwerkingsverband tussen CSU en Heijmans, combineert deze trends. Door middel van sensoren kan het gebouwen slimmer, gezonder en schoner beheren. Sensoren in het gebouw meten de bezetting én de kwaliteit van de lucht. De (right) data die door de sensoren verzameld wordt zorgt ervoor, dat we op een simpele en snelle manier inzicht verkrijgen in de bezetting en benutting van het pand. De productiviteit van de medewerkers wordt gestimuleerd door het monitoren van de luchtkwaliteit; zo kan een optimaal werkklimaat worden aangeboden. De schoonmaakroute wordt digitaal ingepland. De schoonmaker maakt zo efficiënter en sneller schoon.

Op het gebied van service en onderhoud zijn er ook grote ontwikkelingen gaande; op afstand kunnen we meten wat er met een apparaat aan de hand is of mogelijk op korte termijn kapot gaat. Op basis van karakteristieken grijpen we in in het proces. De man met de schroevendraaier wordt de man met de computer: dat is best een grote transitie. Het gaat namelijk van een slimme infrastructuur tot een optimale planning van het totale onderhoud.”

Welke struikelblokken kom je tegen, die innovatie in de bouw in de weg staan?

“Elk bouwproject is een losstaand project en we bouwen telkens op een andere locatie. Het is daarom lastig om het proces te optimaliseren. Het is nooit standaard. Je wilt ook flexibel blijven vanwege de vraag in de markt. De structuur van de bouw remt innovatie dus wat af.

De komst van de robotisering, 3D printen en real time 3D, verandert dat compleet. Dit soort technologische oplossingen zorgt ervoor dat we steeds verder kunnen personaliseren. Zo is het straks mogelijk dat de gebruiker door middel van de 3D bril zijn huis eigenlijk al heeft gezien en het met een druk op de knop naar de printer stuurt. De medische industrie is daar al veel verder in. Die printen al volledige protheses uit.

Je ziet ook dat de creativiteit van de architecten toeneemt dankzij de flexibilisering van mogelijkheden. De remmende innovatie in de bouw wordt weggenomen door technologie. Dankzij de digitalisering en robotica ontstaan nieuwe mogelijkheden op het gebied van vormgeving en materiaalgebruik. Maar succes wordt niet alleen bepaald door innovatieve techniek: De uitdaging voor ons, als bedrijf in een traditionele business, is de mensen zo snel mogelijk mee te krijgen. Dat doen we door ons te richten op korte termijnsuccessen, zonder de langere termijn uit het oog te verliezen.”

Hoe realiseer je die omslag in gedrag en cultuur dan?

“Noodzakelijk voor een cultuuromslag is de juiste basis (Cloud platformen). Ik ben groot fan van Uber, van de eenvoud en het concept waarbij werknemers een digitale baas hebben en waar op basis van real time gegevens wordt gewerkt. Dit soort platform concepten zie ik als voorbeeld en die probeer ik te vertalen naar bruikbare ideeën voor onszelf.

Dan kom je terecht bij de cultuur, dat hebben die bedrijven goed gedaan. Er zijn teams gebouwd en in alle lagen van de organisatie is sterk verankerd waar zij voor staan. Dat is de sfeer die je moet creëren en je moet mensen hebben die dat snappen. Het mooie van Digital Native bedrijven is dat ze vanaf dag één een dergelijke cultuur hebben. Heijmans dat sinds 1993 bestaat heeft dat niet. Wij zullen die normen en waarden en die cultuur in een bestaande cultuur moeten integreren. Wij hebben wel de kracht van de assets en de markt, wat die Digital Natives weer niet hebben. Onze ambitie is om het data-driven denken in het DNA-profiel te krijgen op zowel werkvloer als managementlaag. Dat is een grote uitdaging.

Om dit te realiseren, geloof ik in een olievlek werking. Als je kleinere projecten succesvol weet te realiseren met een gezonde marge, dan willen mensen daarbij horen want iedereen hoort graag bij succes. Kies dus voor kleinere projecten, zorg voor de juiste team samenstelling en laat zien dat het werkt. De kunst is dat, als de mensen enthousiast zijn gemaakt, het management de ruimte geeft om dit door te zetten. Zelf zorg ik dat ik druk creëer door mee te doen, te helpen, de nadruk te leggen op het positieve en nog zo’n traject te beginnen. Het belangrijkste is dat enthousiasme doorgaat en dat doe je door continue te verbeteren.”

Wat voor gevolgen heeft dit voor de organisatie?

“Een traditionele fout is dat IT vaak los van de business wordt gezien. Ik geloof juist in één visie, één strategie en één richting naar de eindklant. Ons doel is om in de maatschappij een verandering te bewerkstelligen en om dat waar te maken moeten wij de eindgebruiker heel goed kennen. Wat wil een nieuwe bewoner? Huisautomatisering (domotica) is een belangrijke thema. Een nieuwe bewoner wil standaard werkende Wifi op alle verdiepingen van zijn huis. Het is aan ons om te zorgen dat we aan die wensen voldoen en om dit mee te nemen in het ontwerp. Je ziet dat we ons steeds meer upgraden om hieraan te voldoen.

Mijn stille droom is dat de business zelf de “IT-afdeling” wordt en dat IT een van de vaardigheden is die hoort bij het runnen van je business. Ik geloof dat je de uitvoering daar moet leggen, waar de commercie plaats vindt. De transformatie die we nu maken is dat de IT-denkkracht steeds meer een onderdeel van de business zelf wordt en dat de dialoog ook daar plaats gaat vinden. Dit betekent dat de managers in de business verstand van digital en technologie moeten hebben en moeten begrijpen hoe ze daar geld mee kunnen verdienen. Dat vraagt om een hele nieuwe mindset. Om op basis hiervan onze klanten nog beter te helpen bij hun problemen en niet onbelangrijk: om bij te dragen aan het herstel van onze profitability.”